Όλοι έχουμε σίγουρα διαβάσει ή ακούσει για την ολιστική διατροφή – είτε σε βιβλία και blogs με διατροφικές συμβουλές, είτε στα social media, είτε στην τηλεόραση. Και ποιος την «εφηύρε»; Σε αυτή την περίπτωση, ήταν πράγματι ένας Ελβετός: ο γιατρός Maximilian Bircher‑Benner (1867–1939). Σου είναι γνωστό το όνομα; Ναι, είναι ακριβώς ο άνθρωπος στον οποίο οφείλουμε και το θρυλικό Bircher‑Benner muesli. Θεωρείται ουσιαστικά ο «παππούς» της ολιστικής διατροφής, η οποία εξελίχθηκε περαιτέρω μέσα στις δεκαετίες από γιατρούς όπως οι Bruker και Kollath, αλλά και από επιστήμονες διατροφής όπως ο Dr. Leitzmann στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και στις αρχές του ’80. Ήδη από τότε, οι ειδικοί είχαν αναγνωρίσει τα θετικά της αποτελέσματα στην υγεία και την ευεξία. Όμως τι σημαίνει τελικά «ολιστική διατροφή»;
Ολιστική διατροφή: μια διαχρονική απάντηση
Οι προτάσεις για «υγιεινή διατροφή» είναι πάρα πολλές – ίσως αμέτρητες. Σχεδόν κάθε χρόνο εμφανίζονται νέες διατροφικές τάσεις ή δίαιτες. Ευτυχώς, οι περισσότερες αποδεικνύονται παροδικές, καθώς συχνά οι κανόνες τους είναι τόσο αυστηροί, που οι περισσότεροι επιστρέφουμε γρήγορα στις παλιές μας συνήθειες. Και καλά κάνουμε, γιατί οι ακραίες δίαιτες μπορούν να βλάψουν την υγεία.
Η ολιστική διατροφή, αντίθετα, βασίζεται σε μακρά παράδοση και παραμένει πιο επίκαιρη από ποτέ. Η φιλοσοφία της είναι απλή: κατανάλωση όσο το δυνατόν πιο φυσικών, ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων και απομάκρυνση των έτοιμων προϊόντων και του fast food από το καθημερινό μενού. Ίσως να έχεις ακούσει και τον όρο flexitarian διατροφή – πρόκειται ουσιαστικά για την ίδια προσέγγιση, απλώς με ένα πιο σύγχρονο όνομα.
Τι περιλαμβάνει η ολιστική (ή flexitarian) διατροφή;
Πολλά καλά! Σύμφωνα με τις αρχές της ολιστικής διατροφής, μπορείς να καταναλώνεις άφθονα:
- λαχανικά και φρούτα
- προϊόντα ολικής άλεσης
- πατάτες και όσπρια
- γάλα και γαλακτοκομικά ή φυτικές εναλλακτικές
Κρέας, ψάρι και αυγά επιτρέπονται επίσης, αλλά περιστασιακά. Αυτό ακριβώς καθιστά την ολιστική διατροφή μια flexitarian επιλογή: οι flexitarians διαφέρουν από τους χορτοφάγους επειδή καταναλώνουν πού και πού ζωικά προϊόντα.
Κατά προσέγγιση, το 50% της τροφής θα πρέπει να καταναλώνεται ως φρέσκια τροφή. Δηλαδή: συχνά φρέσκιες σαλάτες, ωμά λαχανικά στο βραδινό και φρέσκα φρούτα και λαχανικά ως σνακ.
Τα ιδιαίτερα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα προϊόντα από λευκό αλεύρι καλό είναι να αποφεύγονται. Πώς γίνεται αυτό στην πράξη; Απλά: μαγειρεύεις πιο συχνά. Η σωστή οργάνωση είναι το «μισό έργο»: ένα εβδομαδιαίο πλάνο σε βοηθά να οργανώσεις τα γεύματα και τα ψώνια σου και να εξοικονομήσεις χρόνο. Λίγη προετοιμασία βοηθά επίσης πολύ – για παράδειγμα, αν το πρωί κόψεις ένα μήλο και μερικά καρότα για αργότερα, θα είναι ήδη έτοιμα και θα σε αποτρέψουν από ένα σοκολατένιο σνακ.
Περισσότερο από διατροφή: οικολογία και κοινωνική ευθύνη
Η ολιστική διατροφή δεν αφορά μόνο το τι τρως, αλλά και τις οικολογικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της επιλογής των τροφίμων. Ιδανικά, στο καλάθι σου θα πρέπει να μπαίνουν προϊόντα:
- από την τοπική αγορά
- εποχικά (οι φράουλες τον χειμώνα δεν είναι επιλογή)
- από βιολογική καλλιέργεια
Προϊόντα όπως καφές, κακάο, σοκολάτα ή μπανάνες, που προέρχονται συνήθως από αναπτυσσόμενες χώρες, καλό είναι να φέρουν πιστοποίηση Fairtrade ή να παράγονται με κοινωνικά υπεύθυνες συνθήκες
Ολιστική, flexitarian διατροφή: τα 4 βασικά οφέλη με μια ματιά
1. Φρεσκομαγειρεμένα, ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα
Τα τρόφιμα της ολιστικής διατροφής υφίστανται λιγότερη επεξεργασία και καταναλώνονται φρέσκα. Έτσι, διατηρούνται σε μεγάλο βαθμό βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και φυτικές ίνες. Οι φυτικές ίνες δεν προσφέρουν άμεση ενέργεια, αλλά γεμίζουν το στομάχι, χορταίνουν για περισσότερη ώρα και ενισχύουν την πέψη.
2. Φρούτα και λαχανικά εποχής
Όταν καταναλώνεις φρούτα και λαχανικά στην εποχή τους – δηλαδή στον φυσικό τους κύκλο ανάπτυξης και συγκομιδής – είναι σαφώς πιο αρωματικά και γευστικά σε σχέση με τα προϊόντα θερμοκηπίου.
3. Τοπικά προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας
Τα τρόφιμα από την εγχώρια αγορά και τη βιολογική γεωργία έχουν συνήθως χαμηλότερη επιβάρυνση από ρύπους. Παράλληλα, μειώνονται οι μεγάλες μεταφορές και τα υλικά συσκευασίας, κάτι που ωφελεί το περιβάλλον.
4. Δίκαιο εμπόριο
Η ολιστική διατροφή στηρίζει τόσο την τοπική αγροτική παραγωγή όσο και το δίκαιο εμπόριο με αναπτυσσόμενες χώρες.
Δεν ακούγεται καθόλου άσχημη η ολιστική, flexitarian διατροφή, σωστά; Το ωραίο είναι ότι εσύ αποφασίζεις τι τρως και τι όχι. Επίσης, είναι στο χέρι σου αν το φαγητό σου θα είναι απλώς καλό για σένα ή και για το περιβάλλον και την κοινωνία – για παράδειγμα, μειώνοντας τη σπατάλη τροφίμων. Πρωτοβουλίες όπως το «Too Good To Go» υπενθυμίζουν ότι πολλά τρόφιμα παραμένουν απολύτως ασφαλή και μετά την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας.
Μπορείς επίσης να επιλέξεις αν θέλεις να καταναλώνεις πιο συνειδητά κρέας ή ακόμη και να το περιορίσεις εντελώς. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να ξαναβρείς τη σύνδεση με το φαγητό σου: να αναγνωρίζεις τι σου αρέσει και τι σου κάνει καλό. Χωρίς πίεση, χωρίς καταναγκασμούς – και με πολλή απόλαυση.